Elendili - Przyjaciele Elfów

[Galadhorn]

Ponoć Tolkien nie lubił szekspirowskich dramatów. A może to tylko mit? Ciekawe, co wiecie na ten temat...

[Mormegil465]

W poście wysłanym przez Melineę dnia 6 listopada 2006 roku w temacie o tolkienowskich pracach magisterskich:

[Brecht]

Co sądził Tolkien o twórczości Williama, można dowiedzieć się z wypowiedzi J.R.R. przytaczanej w Inklingach:

Cytat:

-Hamlet to niezła sztuka - mówi Tolkien- jeżeli za taką się ją uznaje i nie zaczyna się jej analizować. Prawdę mówiąc, moim zdaniem wszystkie sztuki Starego Billa są takie same; nie kryją się w nich żadne rozsądne koncepcje.

[Halcatra]

[Encaitar]

Garść cytatów z opracowania "Pierścień Tolkiena" autorstwa Davida Daya:

Przede wszystkim znajdujemy potwierdzenie niechęci Tolkiena do Shakespeare'a:

[Galadhorn]

Spróbuję uzupełnić to, co napisaliście wyżej kilkoma informacjami z książki Scull i Hammonda pt. The J.R.R. Tolkien Companion and Guide.

Przede wszystkim Tolkien uważał, że dramat zajął zbyt ważne miejsce, skupia na sobie zbyt wiele uwagi w stosunku do dobrej prozy (list do panny Jaworskiej z 9 grudnia 1965 opublikowany w katalogu Sotheby z 1978 r.). Zdaniem Tolkiena tę niezasłużoną pozycję dramat uzyskał właśnie dzięki Shakespeare'owi.

Dlaczego dramat był dla Tolkiena czymś gorszym od prozy fantastycznej? W O baśniach Tolkien tłumaczy, że dramat nie wykorzystuje jednej z naszych mocy, jaką jest nasza wyobraźnia. W dramacie nie musimy wyobrażać sobie postaci czy miejsc, bo mamy je podane - widzimy je na scenie. Proza nie stawia ograniczeń wyobraźni. I tu jest - z perspektywy Tolkiena, wielkiego apologety wyobraźni - wyższość prozy nad dramatem.

Tolkien poznał dzieła Shakespeare'a najpewniej w czasach Szkoły Króla Edwarda - między jesienią 1903 a latem 1905. Z perspektywy lat miał za złe, że nie poznawał wtedy innej angielskiej literatury poza Shakespeare'm właśnie. Jedną ze sztuk, które czytał w czasie swej nauki był Makbet. I to właśnie z tej sztuki pochodzą motywy "maszerującego lasu" Entów oraz przepowiedni na temat losu Czarnoksiężnika. W Makbecie w Akcie IV podkreśla się też uzdrowicielskie moce króla Edwarda Wyznawcy, co mogło mocno wpłynąć na motyw Aragorna - uzdrawiającego króla we Władcy.

W czasie studiów musiało Tolkiena denerwować, że studenci języka angielskiego tak wiele czasu muszą poświęcać Shakespeare'owi, a nie na przykład poezji staroangielskiej. Gdy miał w swoim czasie wpływ na tworzenie nowego programu nauczania, brał udział w usuwaniu szekspirowskich wpływów na Wydziale Języka Angielskiego.

Ważna jest też sprawa elfów w Śnie nocy letniej Shakespeare'a. Tolkien czynił wielkiego dramaturga odpowiedzialnym za utrwalenie żartobliwego i niepoważnego wizerunku tych istot w literaturze angielskiej. Ale przecież i Tolkien nie zawsze postrzegał elfy jako potężne istoty z germańskiej mitologii! Wspomnijmy choćby wiersze Goblin Feet czy The Princess Ní, albo elfy z Księgi Zaginionych Opowieści.

Myślę, że Tolkien lubił szokować swoich słuchaczy i czytelników "herezjami" na temat wielkiego Shakespeare'a. Shakespeare w czasach Tolkiena był traktowany jak "bóg" literatury angielskiej. Trzeba było być bardzo odważnym, żeby w czambuł krytykować dzieło tego twórcy. A Tolkien lubił takie prowokacje. Do tego oceniał go z zupełnie innej, niszowej perspektywy badacza języka staroangielskiego (Shakespeare pisał w języku nowoangielskim - żeby chociaż był to średnioangielski...). Warto jednak pamiętać, że zaliczał Williama (czemu w Polsce nie mówimy: Wilhelma?) Shakespeare'a do największych twórców w dziejach. W liście z 4 listopada 1954 r. (do ojca Murray'a) pisze, że przy Homerze, Beowulfie, Wergiliuszu czy też greckiej albo szekspirowskiej tragedii jego Władca Pierścieni jest niczym.

Choć dziś znamy wybitnie miejsce Tolkiena w światowej literaturze, sam pisarz miał do siebie i swojej twórczości dystans i nigdy by nie powiedział, że stworzył coś na miarę Shakespeare'a.

[Halcatra]

Kawałek dotyczący wspomnianych wcześniej entów

Cytat:

Odchodząc już od dawnych legend i mitów pragnę wspomnieć jeszcze o nieukrywanej antypatii Tolkien do twórczości Szekspira, a w szczególności Makbeta. Owa niechęć, jak się okazało była dość owocna i Tolkien poprawiając Szekspira uzupełnił swoje dzieło. Pierwszym przykładem są Enty - Pasterze Drzew. Słowo Ent to anglosaskie określenie olbrzyma, a Tolkien chciał stworzyć archetyp mitu, kryjącego się za kulawą jego zdaniem opowieścią Szekspira. Nie podobał mu się sposób w jaki wybitny dramaturg przeniósł wielki las Birnam pod Dunsinsnu mury. Stąd więc we Władcy Pierścieni Marsz Entów na warownię Sarumana Białego.

(całość tutaj) Zaznaczam tylko, że jest kłopot z polskimi znakami, do przytoczonego fragmentu musiałam dodawać.

W dalszej części jest też trochę o wodzu Nazguli, ale nic ponad to, co już tu napisał Encaitar.